Po co używać formatu RAW skoro JPG daje dobry efekt?

Dylemat, przed którym często staje miłośnik fotografii, który ma do dyspozycji zaawansowany aparat cyfrowy: czy fotografować w formacie JPG lub może RAW? Po co robić zdjęcia w formacie RAW, jeżeli JPG wystarcza w zupełności?

Na początek kilka słów wyjaśnienia, czyli terminy techniczne w dużym skrócie. Co to jest JPG? Zdjęcia, które robimy aparatem fotograficznym zapisywane są w formacie plików, czyli obrazków. Zaraz po zrobieniu, zdjęcia możemy przesłać internetem w celu wykonania odbitki, bądź umieścić jako załącznik w e-mailu lub galerii internetowej. Jest to bardzo wygodny format zapisywania plików graficznych, gdyż JPG jest już standardem i po zapisaniu na przykład na płytę CD można oglądać zdjęcia przy pomocy naszych odtwarzaczy DVD na telewizorze bez konieczności posiadania komputera.

Jednak JPG posiada również swoje minusy, o których możemy nie wiedzieć. Format JPG zapisuje zdjęcia ze stratą jakości obrazu. Z pewnością zauważyliście, że aparat ma do dyspozycji kilka trybów jakości [quality], oprócz wielkości jaką możemy w aparacie ustawić, jest właśnie do dyspozycji możliwość ustawienia jakości zdjęcia, co umożliwia wykonanie na przykład większej ilości zdjęć, lecz z utratą na jakości. Czym jest strata jakości? - niczym innym jak wprowadzeniem stopnia skompresowania, czyli pomniejszenia informacji w pliku. Poniższy przykład pokazuje na powiększeniu, co się dzieje z naszym zdjęciem, gdy zapiszemy go w różnym stopniu kompresji.

Algorytm kompresji, który stosuje JPG jest algorytmem stratnym, czyli takim, gdzie informacje o obrazie giną bezpowrotnie. Jeżeli będzie nam zależało na zdjęciu na tyle, aby w przyszłości wykonać duże powiększenie warto zwrócić uwagę jaka została ustawiona jakość wykonania zdjęcia.

W takim razie, po co nam format RAW, kiedy pliki zapisane w JPG-ach są na tyle uniwersalne, że natychmiast można z nimi zrobić prawie wszystko? Producenci zaawansowanych aparatów cyfrowych umożliwili użytkownikom skorzystanie z "surowego" pliku. Nazwa RAW z angielskiego to "surowy". W pliku RAW zapisana jest informacja, jaką zarejestrowała matryca aparatu fotograficznego, czyli obraz nie jest przetworzony w żaden sposób do innego formatu pliku graficznego. Każdy z producentów opracował własny system plików RAW i dlatego możemy spotkać się różnymi rozszerzeniami plików, dla przykładu: Canon - *.CRW, *.CR2, Nikon - *.NEF, Sony - *.ARW i Pentax - *.PEF .

Naświetlenie - czyli słów kilka o ekspozycji w RAW-ach

Pliki RAW można porównać do tradycyjnych negatywów, wypartych w chwili obecnej przez fotografię cyfrową. Pliki w tym formacie umożliwiają zmianę ekspozycji, czyli już po zrobieniu zdjęcia można "rozjaśnić" lub "ściemnić" - nie tracąc na jakości. Fachowo nazywa się to przeeksponowaniem, bądź niedoeksponowaniem zdjęcia. Przykładem jest fotografia poniżej, zdjęcie po lewej stronie zostało niedoświetlone, w stosunku do pomiaru jaki dokonał pomiar aparatu, na zdjęciu środkowym naświetlenie zgodne z ekspozycją aparatu, zaś zdjęcie po prawej jest prześwietlone. Wszystkie te zabiegi możliwe są w programie do obróbki RAW, pod jednym warunkiem, że nasz aparat zapisał zdjęcie w pliku RAW. Jeżeli zrobimy zdjęcie w JPG-u, przy pomocy programu graficznego możliwe są podobne zabiegi, jednak zawsze musimy liczyć się ze znaczną stratą jakości i wzrostem kontrastu.

Nasz cyfrowy negatyw - plik RAW posiada tę zaletę, że nie musimy skupiać się na poprawnym naświetleniu zdjęcia, możemy pozwolić, żeby pomiar aparatu popełniał błędy, aby na spokojnie na komputerze odpowiednio obrobić fotografię, gdyż w wielu przypadkach wyświetlacz aparatu nie pokazuje rzeczywistej jasności zdjęcia.

W przypadku ostrego światła nawet nie jesteśmy w stanie dopatrzyć się szczegółów na małym ekraniku aparatu, a co dopiero mówić o poprawnej ocenie zdjęcia ze względu na ekspozycję. Dlatego też, w przypadku stosowania formatu RAW, możemy być spokojni o korekty, które wykonamy później, na spokojnie, na komputerze. Należy pamiętać, iż pomiar w naszych aparatach cyfrowych nie jest idealny, gdyby było inaczej producenci nie umieszczaliby guzika "+/-", który służy do wprowadzania korekty ekspozycji.

Balans bieli - dlaczego zdjęcie jest "niebieskie"?

Jeżeli ktoś używał aparatu z negatywem kolorowym i zrobił zdjęcia w pochmurny dzień, to pamięta, że odbitki były w chłodnym - niebieskawym odcieniu, natomiast jeżeli wykonał fotografie bez lampy błyskowej w pomieszczeniu przy sztucznym oświetleniu, to fotografie były nieco przyżółcone, w szczególności wyraźnie to można było zobaczyć na slajdach. Wpływ na zabarwienie powoduje temperatura barwowa źródła światła.

Czym jest temperatura barwowa? To nic innego jak temperatura źródła światła. Temperaturę źródła światła mierzy się w Kelwinach. Dla przykładu słońce w bezchmurny dzień to temperatura barwowa równa 5500K, a temperatura zwykłej żarówki z włóknem wolframowym to 3200-3400K. W odniesieniu do aparatu cyfrowego możemy zauważyć oznaczenie przez dwie litery "WB" - czyli White Balance (balans bieli). To dokładne określenie na temperaturę barwową. W aparatach mamy do dyspozycji ustawienia automatyczne AWB, bądź w zależności od pogody symbol "chmurki", "cień", bądź inne źródło światła - "żarówkę" lub "neonówkę". Jeżeli wykonamy doświadczenie i zrobimy zdjęcia przy różnych oświetleniach, otrzymamy zdjęcia o różnych odcieniach.

Pewnie nieraz zdarzyło się, że zdjęcie przedstawiało dziwny odcień kolorów mimo ustawionego trybu automatycznego AWB. Tutaj również wygrywa plik RAW, gdyż można dostosować zmianę balansu bieli tak samo, jak zmianę ekspozycji, po zrobieniu zdjęcia.

Czy tracimy na jakości w formacie RAW?

Format RAW, w przeciwieństwie do formatu JPG, nie traci jakości. Programy, które stosuje się do obróbki plików RAW mają możliwość zapisu, czyli konwersji do plików typu JPG, bądź innych formatów plików stosowanych przez programy graficzne.

Pytanie, które powinno być zadane na początku - czym obrabiać RAW-y?

Większość producentów aparatów fotograficznych, którzy wypuszczają aparaty cyfrowe z możliwością zapisu w formacie RAW załącza oprogramowanie wraz z aparatem. Jednak korporacje produkujące oprogramowanie graficzne dołączają podprogramy do obróbki plików w formacie RAW, bądź produkują oprogramowanie wyłącznie do obróbki plików RAW. Programy mają już na tyle zaawansowane parametry, że nie potrzebna jest dalsza obróbka graficzna. Czym się kierować w wyborze programu? Z pewnością własnymi upodobaniami w interfejsie obsługi oraz szybkością pracy, niestety nie ma narzędzi idealnych.

Jakie są zalety na korzyść JPG i wady formatu RAW?

Z punktu widzenia pracy "zawodowca" nie istnieje inny format zapisu plików w aparacie jak RAW, jednak dla osób, które dobrze opanowały obsługę aparatu i nie lubią spędzać dużo czasu przed komputerem, format JPG jest w pełni wystarczający. Jeżeli, ktoś robi dużo zdjęć, to jednak format RAW może być uciążliwy ze względu na czas, który będziemy musieli poświęcić przy obróbce. Jednak dla wymagających amatorów fotografii to RAW daje duże pole do działań w poprawianiu efektów swojej przygody z fotografią.